robert-anasch-Wnp7qnhHtyw-unsplash

Fundusz-25: UE ma plan awaryjny w razie podtrzymania polsko-węgierskiego weta

Unia Europejska wypracowała koncepcję alternatywnego instrumentu, który ma na celu podtrzymanie unijnego finansowania mimo niezatwierdzenia wieloletnich ram finansowych. Wcześniej KE potwierdziła, że w razie potrzeby UE podejmie kroki na rzecz ominięcia postawionego przez Polskę i Węgry weta.

W opublikowanym w piątek wywiadzie z „Financial Times”, komisarz ds. budżetu Johannes Hahn ogłosił, że prawnicy Komisji Europejskiej znaleźli sposoby na zgodne z prawem obejście zapowiadanego przez Warszawę i Budapeszt weta nowych wieloletnich ram finansowych oraz Funduszu Odbudowy „New Generation EU”.

„Myślę, że oba te kraje stracą od przyszłego roku znaczącą ilość środków, a ryzykować będą utratą jeszcze większej ilości w przyszłości”, stwierdził Austriak. Według wyliczeń Europejskiego Banku Centralnego Polska i Węgry w ramach obu nowych instrumentów mogą liczyć na wsparcie o wartości 3 proc. swojego PKB.

Jeśli jednak Warszawa i Budapeszt podtrzymają weto, Unia Europejska wypracuje alternatywne metody, byle tylko nie skazywać obywateli pozostałych krajów na wydłużenie oczekiwania na otrzymanie środków, zapowiedział Hahn.

„(Polska i Węgry – red.) nie są w stanie powstrzymać nas przed skierowaniem pomocy do naszych obywateli”, oświadczył komisarz. „Jesteśmy świadomi ciążącej na nas odpowiedzialności, więc już zaczęliśmy pracować nad alternatywami”, poinformował.

Co planuje KE w kwestii przyjęcia budżetu?

Według doniesień Komisja Europejska zrezygnowała już z czasochłonnej opcji, zakładającej powołanie odrębnej umowy międzynarodowej. Miała ona przypominać fundusz pomocowy strefy euro, stworzony w celu niwelowania skutków globalnego kryzysu finansowego. O zastosowaniu takiej możliwości w przypadku unijnego budżetu wspominał wcześniej m.in. holenderski premier Mark Rutte.

Odrzucono również pomysł „wzmocnionej współpracy” części państw członkowskich, przewidzianej w unijnych traktatach jako sposób ominięcia sprzeciwu mniejszości. Nie wiadomo zresztą, czy według prawa taka grupa „wzmocnionej współpracy” mogłaby emitować wspólne obligacje.

Alternatywny plan opracowany przez KE zakłada zatem stworzenie tzw. „Funduszu-25” – instrumentu przypominającego program SURE, powołanego w tym roku w celu pomocy w utrzymaniu miejsc pracy w Europie w związku z kryzysem wywołanym przez pandemię COVID-19.

Na jakich zasadach działałby awaryjny fundusz?

Komisja zapożyczałaby się na potrzeby „Funduszu-25” na rynkach finansowych pod gwarancje tylko od chętnych krajów Unii (czyli inaczej niż w przypadku Funduszu Odbudowy, gdzie w tych gwarancjach ma pośredniczyć budżet UE) i tylko te chętne kraje byłyby beneficjentami funduszu. „Fundusz-25”, podobnie jak SURE i Fundusz Odbudowy, miałby opierać się na art. 122 TUE, dotyczącym pomocy finansowej udzielanej krajom Unii w przypadku „klęsk żywiołowych lub nadzwyczajnych okoliczności pozostających poza kontrolą” państw UE.

Fundusz-25 funkcjonowałby za aprobatą Rady UE, udzielaną kwalifikowaną większością głosów. Nie ma zatem mowy o zasadzie jednomyślności, która doprowadziła do impasu w kwestii przyjęcia wieloletnich ram finansowych i „New Generation EU”.

Umocowanie w traktacie pozwoliłoby natomiast uniknąć problemów prawnych z obsługą programu przez unijne instytucje. Przepisy szczegółowe można byłoby łatwo zaczerpnąć z Funduszu Odbudowy.

Dlatego stworzenie alternatywnego instrumentu zajęłoby nie więcej niż kilka tygodni, co pozwoliłoby uniknąć znaczących opóźnień w przypadku Funduszu Odbudowy. Szacuje się, że polsko-węgierskie weto może opóźnić wypłatę środków o co najmniej kilka miesięcy.

Fundusz Odbudowy „New Generation EU” miał opiewać na kwotę 750 mld euro, z czego 390 mld w miało zostać wypłaconych w formie bezzwrotnych grantów, zaś 360 mld – jako nisko oprocentowane pożyczki.

Co do mechanizmu dotyczącego praworządności, to według członka komisji PE ds. budżetu oraz parlamentarnego zespołu negocjacyjnego ds. Wieloletnich Ram Finansowych 2021-2027 europosła Jana Olbrychta narzędzie to i tak wejdzie w życie, pomimo niezatwierdzenia WRF oraz Funduszu Odbudowy.

„To jest zablokowanie prac, ale jeszcze nie zablokowanie budżetu. Praworządność została przyjęta. W tej chwili bardzo szybko zostanie przegłosowana przez Parlament Europejski i wejdzie w życie”, mówił Olbrycht w ubiegłym miesiącu w komentarzu dla Polskiej Agencji Prasowej. Dodał, że mechanizm będzie również odnosił się do ewentualnego prowizorium budżetowego, jeśli takie powstanie.

Przewodniczący Parlamentu Europejskiego David Sassoli w wywiadzie dla włoskiej telewizji Sky Tg24 stwierdził, że Fundusz Odbudowy oraz mechanizm związany z praworządnością i tak wejdą w życie, mimo polsko-węgierskiego weta. „Teraz to od Polski i Węgier zależy, czy wyrażą zgodę na uzgodniony pakiet budżetowy. A jeśli nawet tak się nie stanie, jasne jest, że i tak nastąpi kontynuacja, i tak pójdziemy do przodu: zarówno w przypadku Funduszu Odbudowy, jak i praworządności”, powiedział Włoch. Jego zdaniem w tej sprawie „nie można zrobić kroku wstecz, instrumenty te wejdą w życie”.

Nie wiadomo czy sumy przypadające na Polskę (27 mld euro w grantach) i Węgry (7,5 mld euro w grantach) w przypadku nieobjęcia tych krajów „Funduszem-25” zostałyby rozdzielone między inne kraje czy wskutek wyłączenia dwóch państw całkowita kwota funduszu uległaby zmniejszeniu.

Źródło: https://www.euractiv.pl/section/instytucje-ue/news/ue-fundusz-25-polska-wegry-weto-budzet-fundusz-odbudowy-hahn/

obraz: https://unsplash.com/@diesektion

Tagi: , , , , ,
poprzedni
następny